Blog

Πες μου μια ιστορία: Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής απέναντι σε προέδρους των Η.Π.Α

Πες μου μια ιστορία: Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής απέναντι σε προέδρους των Η.Π.Α

 

Της Δήμητρας Ποντοπόρου

 

Ο Τρούμαν ήταν κατηγορηματικός: “Για σταθείτε, εδώ και λίγους μήνες σας έχουμε δώσει 25 εκατομμύρια δολάρια και από αυτά δεν έχετε αναλάβει μέχρις ώρας ούτε ένα δολάριο. Τι ζητάτε λοιπόν κι άλλη βοήθεια;»

 

Ο Σοφοκλής Βενιζέλος, τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας, έμεινε άφωνος. Είχε ήδη περιγράψει την κατερειπωμένη χώρα μετά τον πόλεμο και περίμενε διαφορετική αντίδραση.

 

Ο Τρούμαν απέναντί του νευρικός, μετά από κάθε κουβέντα έπαιρνε μία βόλτα στην περιστροφική πολυθρόνα του. Ήταν αυτός ο Πρόεδρος της Αμερικής, που αργότερα θα είχε το θάρρος να πάρει τις αναγκαίες αποφάσεις στα πιο κρίσιμα παγκόσμια προβλήματα: το σχέδιο Μάρσαλ, το Δόγμα Τρούμαν, το ΝΑΤΟ. Αποφάσεις που αναχαίτισαν τον κομμουνισμό στη Δυτική Ευρώπη.

 

Μία ψύχραιμη λεκτική παρέμβαση

 

Ο Βενιζέλος σιώπησε αμήχανος μπροστά του. Το ελληνικό διάβημα στον Αμερικανό Πρόεδρο θα έπαιρνε αρνητική τροπή.

Ο Καραμανλής βρισκόταν εκείνο τον καιρό στη Νέα Υόρκη, διότι είχε υποβληθεί σε εγχείρηση για να θεραπεύσει την ωτοσκλήρυνση από την οποία υπέφερε και στην οποία οφειλόταν η ελαφρά βαρηκοΐα του. Η χειρουργική επέμβαση είχε επιτυχώς ολοκληρωθεί, όταν τον ειδοποίησαν πως ο Σοφοκλής Βενιζέλος βρισκόταν στην Αμερική σε μια προσπάθεια να κινητοποιήσει την αμερικανική κυβέρνηση να βοηθήσει την Ελλάδα που αιμορραγούσε. Ήταν το 1946.

 

Ο Καραμανλής, που τότε ήταν μέλος των Επιτροπών της Βουλής για τις οικονομικές και εξωτερικές υποθέσεις, έσπευσε στην Ουάσιγκτον, όπου η ελληνική αντιπροσωπεία είχε γίνει δεκτή από τον Αμερικανό Πρόεδρο.

 

Στην άρνηση του Τρούμαν να βοηθήσει, ο Καραμανλής δεν έχασε την ψυχραιμία του. Ζήτησε την άδεια από το Βενιζέλο να παρέμβει: «Κύριε Πρόεδρε, οι καταστροφές της Ελλάδας είναι τόσο εκτεταμένες που για να θεραπευθούν χρειάζονται και χρήματα πολλά, αλλά και προπαντός ανασυγκρότηση του κράτους και μεθοδικός προγραμματισμός. Αν αρχίσουμε να ξοδεύουμε απρογραμμάτιστα χωρίς μελέτες, όσα δολάρια κι αν μας δώσετε, θα πάνε χαμένα.

 

Η βοήθεια θα εξατμιστεί χωρίς αποτέλεσμα.» Ο Τρούμαν ζύγισε τα λόγια του Καραμανλή.

 

«Έχεις δίκιο» απάντησε κι αμέσως άρχισε να δίνει εντολές.

 

Η ελληνική αντιπροσωπεία αποκόμισε πρόσθετη οικονομική βοήθεια και τα 100 πλοία Λίμπερτι, που αποτέλεσαν τη μεταπολεμική βάση της ελληνικής ναυτιλίας και του εφοπλιστικού κόσμου της Ελλάδας.

 

Παράλληλα η απόκτησή τους επέτρεψε σε χιλιάδες Έλληνες ναυτικούς να αποφύγουν το δρόμο της μετανάστευσης και να βρουν μαζική απασχόληση, καθώς και να ενισχυθούν νησιά του Αιγαίου από τα εμβάσματα των υπηρετούντων ναυτικών.

 

Το εγκώμιο του Τζον Κέννεντι

 

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε συναντήσεις με Αμερικανούς προέδρους είτε ως πρωθυπουργός είτε ως διακεκριμένος πολιτικός της χώρας.

 

Ήταν πάντως ο πρώτος πρωθυπουργός χώρας με τον οποίο είχε συνάντηση ο Τζον Κένεντι στο Λευκό Οίκο μετά την εκλογή του. Τότε, το 1961, ο Κένεντι έκανε μία δήλωση για τον Καραμανλή, την οποία οι Έλληνες έμελλε να περάσουν δεκαετίες για να την αναγνωρίσουν.

 

«Είναι ένας από τους πιο σημαντικούς άνδρες της Ευρώπης. Για να πω την αλήθεια θα έπρεπε να πω ότι τον θεωρώ τον πιο σημαντικό από όλους.» Ανάμεσα στους δύο άνδρες υπήρχε αλληλοεκτίμηση και αναπτύχθηκε φιλία. Το ίδιο καλοκαίρι η Τζάκι Κένεντι, η σύζυγος του Αμερικανού Προέδρου, επισκέφτηκε την Ελλάδα, προσκεκλημένη του Κωνσταντίνου Καραμανλή και της Αμαλίας Μεγαπάνου.

 

Όταν ο Κένεντι δολοφονήθηκε, ο Καραμανλής ήταν αυτοεξόριστος στο Παρίσι. Από εκεί έστειλε σε κασέτα μήνυμα στη μνήμη του Αμερικανού προέδρου. «Όσους αγαπούν οι θεοί, τούς παίρνουν νέους.» Παραγκωνίζοντας τον Κίσινγκερ Η αλαζονεία του Κίσινγκερ έχει εκφραστεί από τον ίδιο σε δήλωση από συνέντευξή του: «Δεν μπορεί να ξεσπάσει κρίση την ερχόμενη εβδομάδα. Η ατζέντα μου είναι γεμάτη.»

 

Ο Τάκης Λαμπρίας στενός συνεργάτης του Καραμανλή, ο οποίος έχει περιγράψει τα παραπάνω περιστατικά της πολιτικής βιογραφίας του,* υπήρξε αυτόπτης μάρτυς της συνάντησής του με το Φορντ και τον Κίσινγκερ κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στις 28 Μαΐου 1985 στις Βρυξέλλες.

 

Αν και η Ελλάς είχε αποχωρήσει από το στρατιωτικό σκέλος της συμμαχίας μετά την εισβολή στην Κύπρο, την προεδρία ασκούσε ο Καραμανλής. «Η ελληνική αντιπροσωπεία ειδοποιήθηκε ότι ο Πρόεδρος Φορντ θα χαιρόταν ιδιαίτερα αν κατά το μεσημεριανό γεύμα καθόταν να συμφάγει και να συνομιλήσει με τον πρωθυπουργό και τους συνεργάτες του…

 

Καθυστερημένος κατέπλευσε και ο Κίσινγκερ. Τα έχασα όταν τον είδα να παίρνει την καρέκλα του και να τη μετακινεί για να κοιτάζει απευθείας τον Καραμανλή χωρίς να πολυσκοτίζεται αν εμπόδιζε έτσι τον Πρόεδρό του προς τον οποίο είχε πια γυρισμένη κατά τα τρία τέταρτα την ευμεγέθη πλάτη του.

 

Απηύθυνε αμέσως μία ερώτηση στον Έλληνα πρωθυπουργό. Ομολογώ ότι ήπια μέλι με την αντίδραση του Καραμανλή. Σα να μην άκουσε την ερώτηση ανασηκώθηκε από το κάθισμά του, το μετακίνησε κι αυτός γυρίζοντας κατά τις ίδιες μοίρες την πλάτη του στον Κίσινγκερ κι απηύθυνε το λόγο κατά πρόσωπο στον Φορντ…

 

Δεν μπορώ να είμαι βέβαιος, αλλά μου φάνηκε ότι ο Φορντ έριξε ένα βλέμμα ευγνωμοσύνης προς τον Καραμανλή που είχε σιωπηλά αποκαταστήσει την προεδρική πρωτοκαθεδρία.»* Χωρίς παρακάλια και κωμικές προκλήσεις

 

Ο ίδιος περιγράφει πώς ο Καραμανλής στεκόταν απέναντι στους ισχυρούς πολιτικούς του κόσμου. «Δε σήκωνε μύγα στο σπαθί του. Αυτή η μέχρι υπερβολής ευαισθησία του Καραμανλή με άμεση και μάλιστα απότομη αντίδραση και στην παραμικρή απόπειρα υποτιμήσεως ήταν το πιο έκδηλο γνώρισμα από τα νεανικά του χρόνια… Ο ευερέθιστος χαρακτήρας του τον όπλισε με ευαισθησία και ετοιμότητα και η σχεδόν πρωτόγονη αυστηρότητα τόνιζε την ανυποχώρητη σε κάθε περίπτωση αξιοπρέπειά του. Η ιδιοσυγκρασία του φορτισμένη διαρκώς ηλεκτρισμό, αλλά και διαρκώς υποτασσόμενη σε σκληρό αυτοέλεγχο τον βοηθούσε να επιβάλλεται παντού «άμα τη εμφανίσει»…

 

Αψιμαχίες είχε ο Καραμανλής με όλους σχεδόν τους μεγάλους της εποχής του.

 

Και από αυτές τις υπόκωφες αναμετρήσεις δε βγήκε μόνο ο Καραμανλής με αυξημένο γόητρο, έχοντας αποσπάσει την εκτίμηση των συνομιλητών του.

 

Κερδισμένη έβγαινε πάντα και η μικρή χώρα που εκπροσωπούσε. Προωθούνταν οι ελληνικές υποθέσεις που χειριζόταν αξιωματικά -ούτε με παρακάλια, αλλά ούτε με κωμικές προκλήσεις.»

* *Τάκης Λαμπρίας «Κωνσταντινοσ καραμανλησ. Στη σκιά ενός μεγάλου.», Αθήνα. Εκδ. Φάροι και Φαρίσκοι. Σελ. 170, 444.